Hóa chất xử lý nước thải phổ biến trong nhà máy gồm nhiều nhóm khác nhau. Mỗi nhóm đảm nhiệm một nhiệm vụ như điều chỉnh pH, keo tụ, tạo bông, oxy hóa, khử trùng, giảm màu hoặc kiểm soát bọt.
Không có một loại hóa chất phù hợp cho mọi hệ thống. Một nhà máy dệt nhuộm có thể gặp vấn đề về màu và pH. Trong khi đó, nhà máy thực phẩm thường quan tâm đến chất hữu cơ, dầu mỡ và bọt.
Vì vậy, trước khi lựa chọn hóa chất, doanh nghiệp cần xác định rõ thành phần nước đầu vào, vấn đề cần xử lý và yêu cầu chất lượng nước đầu ra.
1. Vì sao nhà máy cần sử dụng nhiều loại hóa chất xử lý nước thải?
Nước thải công nghiệp có thể chứa cặn lơ lửng, dầu mỡ, chất hữu cơ, thuốc nhuộm, kim loại, chất hoạt động bề mặt hoặc nhiều thành phần khác.
Mỗi chất ô nhiễm có đặc điểm khác nhau. Do đó, một loại hóa chất thường không thể giải quyết toàn bộ vấn đề.
Tùy từng hệ thống, quy trình có thể gồm:
- Điều chỉnh pH.
- Keo tụ.
- Tạo bông.
- Lắng hoặc tuyển nổi.
- Oxy hóa.
- Khử trùng.
- Khử màu.
- Kiểm soát bọt.
- Xử lý sinh học.
Không phải nhà máy nào cũng cần sử dụng tất cả các nhóm trên. Việc lựa chọn cần dựa vào kết quả phân tích nước và công nghệ thực tế.
2. Hóa chất điều chỉnh pH
pH ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều công đoạn xử lý. Khi pH không phù hợp, quá trình keo tụ, kết tủa, oxy hóa hoặc hoạt động của vi sinh có thể bị ảnh hưởng.
Các hóa chất thường gặp gồm:
- Axit Sulfuric H₂SO₄: Thường được dùng để giảm pH và trung hòa nước có tính kiềm.
- Axit Clohidric HCl: Cũng được sử dụng để giảm pH trong những hệ thống phù hợp.
- NaOH: Là bazơ mạnh, thường dùng để tăng pH.
- Soda Na₂CO₃: Có thể dùng để tăng pH và bổ sung độ kiềm trong một số quy trình.
Doanh nghiệp không nên châm axit hoặc kiềm theo cảm tính. Cần theo dõi pH đầu vào, pH mục tiêu và sự biến động của lưu lượng nước.
Xem thêm: Axit Sulfuric 98% – H₂SO₄ dùng trong xử lý nước và công nghiệp.
3. PAC dùng để keo tụ và giảm độ đục
PAC là một trong những hóa chất keo tụ thường gặp trong xử lý nước. Sản phẩm giúp làm mất ổn định các hạt keo và cặn rất nhỏ đang phân tán trong nước.
Sau đó, các hạt có điều kiện liên kết với nhau và hình thành bông cặn. Bông có thể được tách khỏi nước bằng lắng, tuyển nổi hoặc lọc.
PAC thường được sử dụng trong nhiều loại nước thải như:
- Dệt nhuộm.
- Giấy và bao bì.
- Thực phẩm.
- Sản xuất công nghiệp.
- Nước có độ đục hoặc hàm lượng cặn lơ lửng cao.
Tuy nhiên, PAC không thể xử lý mọi chất ô nhiễm. Với màu hòa tan bền hoặc những hợp chất khó keo tụ, hệ thống có thể cần thêm hóa chất hoặc công nghệ khác.
Xem thêm: PAC là gì? Ứng dụng của PAC trong xử lý nước.
4. Polymer hỗ trợ tạo bông và trợ lắng
Polymer thường được sử dụng để hỗ trợ các hạt cặn nhỏ liên kết thành bông lớn hơn. Nhờ đó, quá trình lắng hoặc tách rắn – lỏng có thể diễn ra thuận lợi hơn.
Polymer có nhiều nhóm như:
- Polymer Anion.
- Polymer Cation.
- Polymer Nonionic.
Không phải loại nào cũng phù hợp với mọi nguồn nước. Lựa chọn sai Polymer có thể khiến bông nhỏ, khó lắng hoặc không đạt hiệu quả mong muốn.
Trong nhiều hệ thống, PAC được sử dụng để keo tụ trước. Sau đó, Polymer hỗ trợ tạo bông. Tuy nhiên, không nên mặc định hệ thống nào cũng cần dùng cả hai loại.
5. Hóa chất oxy hóa trong xử lý nước thải
Chất oxy hóa được sử dụng trong một số quy trình nhằm xử lý màu, mùi, chất hữu cơ hoặc các hợp chất khác khi điều kiện phản ứng phù hợp.
Một số hóa chất thường gặp gồm:
- H₂O₂ – Hydrogen Peroxide: Được sử dụng trong một số quá trình oxy hóa, xử lý màu và chất ô nhiễm.
- KMnO₄ – Thuốc tím: Là chất oxy hóa mạnh, được dùng trong một số hệ thống xử lý nước.
- Javen NaClO: Có tính oxy hóa và thường được sử dụng cho mục đích khử trùng.
Hiệu quả của chất oxy hóa phụ thuộc vào pH, liều lượng, thời gian tiếp xúc và thành phần nước. Vì vậy, không nên áp dụng cùng một liều cho mọi hệ thống.
Xem thêm: Oxy già Hàn Quốc H₂O₂ 50% dùng trong xử lý nước và sản xuất công nghiệp.
6. Hóa chất khử trùng
Khử trùng thường được thực hiện ở giai đoạn cuối nhằm kiểm soát vi sinh vật trước khi nước được xả thải hoặc chuyển sang mục đích tiếp theo.
Một số hóa chất thường gặp là:
- Javen NaClO.
- Chlorine.
- Một số chất oxy hóa hoặc chất khử trùng khác tùy hệ thống.
Liều lượng cần được xác định theo chất lượng nước, mức độ ô nhiễm và mục tiêu xử lý.
Đặc biệt, không được tự ý trộn Javen với HCl, H₂SO₄ hoặc các axit khác. Sự tiếp xúc giữa hypochlorite và axit có thể giải phóng khí clo nguy hiểm.
7. Hóa chất khử màu
Màu là vấn đề thường gặp trong nước thải dệt nhuộm, giấy, in ấn, sơn, mực và một số ngành sản xuất khác.
Một phần màu có thể giảm thông qua quá trình keo tụ và tạo bông. Tuy nhiên, các chất màu hòa tan hoặc có cấu trúc bền có thể cần hóa chất khử màu chuyên dụng, chất oxy hóa hoặc công nghệ khác.
Không nên chỉ nhìn màu nước bằng mắt rồi tăng liều hóa chất. Cần xem xét loại chất màu, pH, COD và các thành phần khác của nước.
8. Hóa chất khử bọt
Bọt có thể xuất hiện tại bể điều hòa, bể sinh học, bể sục khí hoặc các công đoạn có nhiều chất hoạt động bề mặt.
Hóa chất khử bọt giúp phá vỡ màng bọt và làm bọt xẹp nhanh hơn. Sản phẩm được sử dụng trong xử lý nước thải, dệt nhuộm, giấy và nhiều ngành sản xuất.
Tuy nhiên, không nên chỉ châm chất khử bọt mà bỏ qua nguyên nhân gốc.
Bọt có thể xuất phát từ:
- Chất tẩy rửa trong nước đầu vào.
- Tải lượng hữu cơ thay đổi.
- Chất hoạt động bề mặt.
- Sục khí quá mạnh.
- Trạng thái của hệ vi sinh.
Do đó, cần xác định nguyên nhân trước khi điều chỉnh liều sử dụng.
9. Mật rỉ đường và nguồn carbon cho hệ vi sinh
Trong một số hệ thống xử lý sinh học, nguồn nước có thể thiếu carbon dễ phân hủy cần thiết cho hoạt động của vi sinh.
Mật rỉ đường là một trong những nguồn carbon có thể được sử dụng trong những điều kiện phù hợp.
Tuy nhiên, bổ sung quá nhiều nguồn carbon có thể làm tăng tải lượng hữu cơ và gây khó khăn cho hệ thống. Do đó, không nên châm mật rỉ đường chỉ dựa trên cảm tính.
Cần đánh giá tải lượng nước, trạng thái vi sinh, mục tiêu xử lý và các thông số vận hành trước khi quyết định liều sử dụng.
10. Có phải nhà máy nào cũng sử dụng cùng một loại hóa chất?
Không. Mỗi ngành có đặc điểm nước thải riêng.
Ví dụ:
- Dệt nhuộm: Thường quan tâm đến màu, pH, COD, cặn và bọt.
- Xi mạ: Có thể cần xử lý pH và một số kim loại.
- Giấy và bao bì: Thường gặp xơ sợi, cặn, màu và chất hữu cơ.
- Thực phẩm: Có thể có hàm lượng chất hữu cơ, dầu mỡ và cặn cao.
Ngay cả hai nhà máy cùng ngành cũng chưa chắc dùng cùng công thức hóa chất. Nguyên liệu, quy trình sản xuất và lưu lượng nước đều có thể khác nhau.
11. Cách lựa chọn hóa chất xử lý nước thải phù hợp
Trước khi chọn hóa chất, doanh nghiệp nên trả lời các câu hỏi sau:
- pH đầu vào bao nhiêu?
- Nước có nhiều cặn lơ lửng không?
- Độ màu có cao không?
- Có dầu mỡ hoặc chất hoạt động bề mặt không?
- Có kim loại cần xử lý không?
- Có cần khử trùng không?
- Hệ thống có nhiều bọt không?
- Có công đoạn xử lý sinh học phía sau không?
- Yêu cầu chất lượng nước đầu ra là gì?
Với PAC, Polymer hoặc hóa chất khử màu, nên thử nghiệm trên mẫu nước thực tế trước khi mua số lượng lớn.
Doanh nghiệp cũng không nên chỉ so sánh giá theo kg. Cần tính thêm liều lượng, hiệu quả xử lý, lượng bùn phát sinh và tổng chi phí vận hành.
12. Vì sao châm nhiều hóa chất nhưng hiệu quả vẫn không tăng?
Dùng nhiều hóa chất hơn không đồng nghĩa với xử lý tốt hơn.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Chọn sai loại hóa chất.
- pH chưa phù hợp.
- Châm thiếu hoặc quá liều.
- Điểm châm hóa chất chưa phù hợp.
- Điều kiện khuấy chưa đúng.
- Thời gian phản ứng quá ngắn.
- Thành phần nước đầu vào đã thay đổi.
- Chỉ xử lý biểu hiện mà chưa xác định nguyên nhân gốc.
Ví dụ, nước sau keo tụ vẫn đục không nhất thiết là do thiếu PAC. Nguyên nhân có thể nằm ở pH, tốc độ khuấy, thời gian tạo bông hoặc loại hóa chất đang sử dụng.
13. Những sai lầm thường gặp khi sử dụng hóa chất xử lý nước
- Châm hóa chất theo cảm tính.
- Không kiểm tra pH trước khi xử lý.
- Dùng một liều cố định dù nước đầu vào đã thay đổi.
- Thấy nước chưa trong là tiếp tục tăng PAC.
- Tăng Polymer khi bông cặn chưa phù hợp.
- Không xác định nguyên nhân gây màu hoặc bọt.
- Trộn các hóa chất không tương thích.
- Không thử nghiệm trước khi đổi sản phẩm.
- Chỉ quan tâm giá mỗi kg mà bỏ qua hiệu quả thực tế.
Cách tốt hơn là theo dõi từng công đoạn, ghi lại dữ liệu và điều chỉnh dựa trên kết quả thực tế.
14. Mua hóa chất xử lý nước thải cần cung cấp thông tin gì?
Để được tư vấn chính xác hơn, khách hàng nên cung cấp:
- Loại nước thải hoặc ngành sản xuất.
- Vấn đề đang cần xử lý.
- pH đầu vào nếu có.
- Màu sắc và độ đục.
- Lưu lượng nước.
- Hóa chất hiện đang sử dụng.
- Liều lượng hiện tại nếu biết.
- Số lượng cần mua.
- Địa điểm giao hàng.
Châu An Chemical cung cấp nhiều dòng hóa chất phục vụ xử lý nước và sản xuất công nghiệp. Khách hàng nên cung cấp đúng nhu cầu để lựa chọn sản phẩm phù hợp và nhận báo giá chính xác hơn.
15. Câu hỏi thường gặp
Các loại hóa chất xử lý nước thải phổ biến gồm những gì?
Các nhóm thường gặp gồm hóa chất điều chỉnh pH, PAC, Polymer, chất oxy hóa, hóa chất khử trùng, chất khử màu, chất khử bọt và nguồn carbon cho hệ vi sinh.
PAC và Polymer có giống nhau không?
Không. PAC chủ yếu hỗ trợ keo tụ và làm mất ổn định các hạt nhỏ. Polymer thường giúp các hạt liên kết thành bông lớn hơn để dễ lắng hoặc tách khỏi nước.
H₂SO₄ và HCl dùng để làm gì trong xử lý nước?
H₂SO₄ và HCl có thể được sử dụng để giảm pH hoặc trung hòa nước có tính kiềm trong những hệ thống phù hợp.
Soda và NaOH có tác dụng gì?
Cả Soda Na₂CO₃ và NaOH đều có thể được sử dụng để tăng pH trong những điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, đặc tính và cách sử dụng của hai loại không giống nhau.
Có phải dùng càng nhiều hóa chất thì nước càng sạch?
Không. Sử dụng quá liều có thể làm tăng chi phí, tăng lượng bùn hoặc ảnh hưởng đến các công đoạn phía sau. Liều lượng cần được xác định theo nguồn nước thực tế.
Một nhà máy có cần dùng tất cả các loại hóa chất không?
Không. Loại hóa chất cần sử dụng phụ thuộc vào pH, độ đục, màu, cặn, chất hữu cơ, kim loại, bọt và yêu cầu đầu ra của từng hệ thống.
Kết bài
Hóa chất xử lý nước thải phổ biến gồm nhiều nhóm như hóa chất điều chỉnh pH, PAC, Polymer, chất oxy hóa, chất khử trùng, hóa chất khử màu, khử bọt và nguồn carbon cho hệ vi sinh.
Mỗi nhóm có một vai trò khác nhau. Vì vậy, doanh nghiệp không nên áp dụng một công thức cố định cho mọi loại nước hoặc chỉ tăng liều khi hiệu quả chưa đạt yêu cầu.
Quý khách cần mua Axit Sulfuric H₂SO₄ 98%, HCl 35%, Soda Na₂CO₃ 99.2%, Thuốc tím KMnO₄, hóa chất khử màu, hóa chất khử bọt, mật rỉ đường, PAC hoặc các hóa chất xử lý nước khác, vui lòng liên hệ Châu An Chemical để được tư vấn và báo giá theo nhu cầu thực tế.
