Vì sao nước sau keo tụ vẫn đục? 7 nguyên nhân thường gặp

Nước sau keo tụ vẫn đục là tình trạng thường gặp trong nhiều hệ thống xử lý nước cấp và nước thải. Có trường hợp đã châm PAC, Polymer và xuất hiện bông cặn nhưng phần nước phía trên vẫn chưa đạt độ trong mong muốn.

Khi gặp tình trạng này, nhiều người có xu hướng tiếp tục tăng liều PAC. Tuy nhiên, thiếu hóa chất chỉ là một trong nhiều nguyên nhân có thể xảy ra.

pH chưa phù hợp, châm quá liều, chọn sai loại hóa chất, khuấy trộn chưa đúng hoặc bông bị phá vỡ trước khi lắng đều có thể làm hiệu quả xử lý giảm.

Dưới đây là 7 nguyên nhân thường gặp và cách kiểm tra thực tế trước khi điều chỉnh thêm hóa chất.

1. pH chưa phù hợp với quá trình keo tụ

Đây là một trong những nguyên nhân đầu tiên nên kiểm tra khi bông cặn hình thành kém hoặc nước sau lắng vẫn đục.

pH có thể ảnh hưởng đến trạng thái của chất keo tụ, điện tích bề mặt hạt và khả năng hình thành bông cặn.

Khi pH chưa phù hợp, hệ thống có thể xuất hiện:

• Bông hình thành chậm.
• Bông nhỏ.
• Bông khó lắng.
• Nước sau lắng vẫn đục.
• Tăng PAC nhưng hiệu quả cải thiện rất ít.

Không có một khoảng pH tối ưu áp dụng cho mọi loại PAC và mọi nguồn nước. Vì vậy, cần kiểm tra nguồn nước thực tế thay vì áp dụng một giá trị cố định.

Nếu hệ thống đang dùng nhiều PAC nhưng hiệu quả thấp, nên kiểm tra pH trước khi tiếp tục tăng liều.

2. Liều PAC hoặc chất keo tụ quá thấp

Khi lượng chất keo tụ chưa đủ, các hạt keo nhỏ có thể chưa được làm mất ổn định hoàn toàn.

Lúc này, một phần cặn vẫn tiếp tục phân tán trong nước và không hình thành được bông đủ lớn để lắng xuống.

Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:

• Bông rất nhỏ hoặc gần như không thấy rõ.
• Nước sau lắng vẫn có nhiều hạt li ti.
• Thời gian lắng kéo dài nhưng nước không trong đáng kể.
• Tăng nhẹ liều hóa chất giúp kết quả cải thiện rõ.

Tuy nhiên, không nên thấy nước đục rồi tăng liều liên tục. Cách phù hợp hơn là thử nhiều mức liều trên cùng một mẫu nước để xác định xu hướng.

Xem thêm: PAC là gì? Ứng dụng của PAC trong xử lý nước.

3. Châm quá nhiều PAC cũng có thể làm hiệu quả giảm

Đây là điểm dễ bị bỏ qua.

Nhiều người cho rằng nước càng đục thì chỉ cần tăng thêm PAC. Tuy nhiên, châm quá nhiều chất keo tụ chưa chắc làm nước trong hơn.

Trong một số điều kiện, quá liều có thể làm hệ keo trở nên khó xử lý hơn hoặc khiến hiệu quả không tiếp tục cải thiện.

Dấu hiệu có thể gặp:

• Đã tăng nhiều PAC nhưng nước vẫn đục.
• Lượng bùn phát sinh tăng rõ.
• Bông có đặc tính bất thường.
• Chi phí hóa chất tăng nhưng chất lượng nước gần như không thay đổi.

Vì vậy, mục tiêu là tìm liều phù hợp, không phải sử dụng liều cao nhất.

4. Loại chất keo tụ không còn phù hợp với nguồn nước

Cùng một loại PAC có thể hoạt động tốt với nguồn nước này nhưng chưa chắc phù hợp với nguồn nước khác.

Hiệu quả còn phụ thuộc vào:

• pH.
• Độ đục.
• Loại hạt keo.
• Chất hữu cơ.
• Độ màu.
• Độ mặn.
• Thành phần nước thải.
• Hóa chất còn dư từ quá trình sản xuất.

Ngay trong cùng một nhà máy, nước đầu vào cũng có thể thay đổi theo ca sản xuất, nguyên liệu hoặc công đoạn vệ sinh.

Vì vậy, trường hợp một công thức đã dùng ổn định trong thời gian dài nhưng đột nhiên cho hiệu quả kém chưa chắc do chất lượng PAC.

Cần kiểm tra xem nguồn nước đầu vào có thay đổi hay không.

5. Điểm châm hoặc quá trình khuấy nhanh chưa phù hợp

Sau khi PAC hoặc chất keo tụ được châm vào, hóa chất cần được phân tán đủ nhanh và tương đối đồng đều trong nước.

Nếu điểm châm không phù hợp hoặc khuấy trộn chưa đủ, có thể xảy ra:

• Hóa chất phân bố không đều.
• Một vùng nhận quá nhiều hóa chất.
• Một vùng nhận không đủ.
• Khả năng tiếp xúc giữa hóa chất và hạt keo giảm.
• Bông hình thành không đồng đều.

Ngược lại, điều kiện thủy lực không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và duy trì bông cặn.

Do đó, khi hiệu quả keo tụ thấp, cần kiểm tra cả:

• Vị trí châm hóa chất.
• Khả năng hòa trộn.
• Thiết bị khuấy.
• Lưu lượng thực tế.
• Thời gian tiếp xúc.

6. Quá trình tạo bông hoặc lắng chưa tốt

Keo tụ tốt chưa đồng nghĩa nước sau xử lý chắc chắn sẽ trong.

Sau khi các hạt mất ổn định, chúng còn cần va chạm và liên kết thành bông đủ lớn để thuận lợi cho quá trình lắng hoặc tách khỏi nước.

Nếu giai đoạn tạo bông không phù hợp, có thể xuất hiện:

• Bông quá nhỏ.
• Bông yếu và dễ vỡ.
• Bông bị phá vỡ do khuấy quá mạnh.
• Thời gian tạo bông quá ngắn.
• Bông chưa kịp lắng đã bị cuốn sang công đoạn phía sau.

Ngay cả khi bông đã tốt, bể lắng vẫn có thể hoạt động kém do:

• Tải thủy lực quá cao.
• Thời gian lắng chưa đủ.
• Dòng chảy không đều.
• Bùn tích tụ quá nhiều.
• Bông cặn bị cuốn theo nước ra ngoài.

Vì vậy, không nên đánh giá hiệu quả chỉ tại điểm châm PAC. Cần theo dõi toàn bộ quá trình từ keo tụ, tạo bông đến lắng.

7. Nguồn nước đã thay đổi hoặc chất gây đục không dễ keo tụ

Đây là nguyên nhân thứ bảy và cũng rất thường bị bỏ qua.

Nguồn nước có thể thay đổi do:

• Đổi nguyên liệu sản xuất.
• Đổi màu nhuộm.
• Tăng sản lượng.
• Xả nước vệ sinh dây chuyền.
• Thay đổi lưu lượng.
• Xuất hiện dầu mỡ hoặc chất hoạt động bề mặt.
• Có thêm một dòng thải mới đi vào hệ thống.

Khi thành phần nước thay đổi, liều PAC và Polymer cũ có thể không còn phù hợp.

Ngoài ra, cần phân biệt giữa độ đục và màu hòa tan. Có trường hợp nước nhìn chưa trong do còn màu, nhưng việc tiếp tục tăng PAC không xử lý được nguyên nhân chính.

Khi đó, có thể cần đánh giá hóa chất khử màu, chất oxy hóa hoặc công nghệ khác tùy nguồn nước.

8. Làm sao biết nguyên nhân nằm ở PAC, Polymer hay pH?

Không nên kết luận chỉ bằng cách quan sát một bể nước.

Nên kiểm tra theo thứ tự:

• pH hiện tại bao nhiêu?
• Nguồn nước đầu vào có thay đổi không?
• Liều PAC hiện tại bao nhiêu?
• Khi tăng hoặc giảm nhẹ liều, kết quả thay đổi thế nào?
• Bông xuất hiện nhanh hay chậm?
• Bông lớn nhưng yếu hay nhỏ và chắc?
• Polymer đang dùng loại gì?
• Điểm châm hóa chất nằm ở đâu?
• Điều kiện khuấy thế nào?
• Bông có bị vỡ trước khi vào bể lắng không?
• Bùn có bị cuốn theo dòng nước ra ngoài không?

Cách kiểm tra này giúp tránh việc liên tục tăng hóa chất nhưng không xử lý đúng nguyên nhân.

9. Vì sao nên Jar-test khi nước sau keo tụ vẫn đục?

Jar-test là một trong những cách thực tế để so sánh các mức liều và điều kiện xử lý trên cùng một mẫu nước.

Có thể thử:

• Nhiều mức liều PAC khác nhau.
• Nhiều khoảng pH khác nhau.
• Các loại Polymer khác nhau.
• Có và không có Polymer.
• Các loại chất keo tụ khác nhau khi cần.

Sau đó, cần đánh giá:

• Tốc độ xuất hiện bông.
• Kích thước bông.
• Độ chắc của bông.
• Tốc độ lắng.
• Độ trong của nước phía trên.
• Lượng bùn tương đối.

Jar-test giúp giảm nguy cơ liên tục tăng hóa chất theo cảm tính. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm vẫn cần được điều chỉnh theo điều kiện vận hành thực tế của hệ thống.

10. Có nên tăng Polymer khi bông cặn nhỏ?

Không nên tăng ngay khi chưa kiểm tra nguyên nhân.

Bông nhỏ có thể do:

• pH chưa phù hợp.
• Liều PAC quá thấp.
• PAC quá liều.
• Loại PAC chưa phù hợp.
• Polymer chưa phù hợp.
• Khuấy quá mạnh.
• Thời gian tạo bông quá ngắn.
• Nguồn nước đầu vào thay đổi.

Do đó, tăng Polymer chỉ là một trong nhiều phương án có thể xem xét.

Nếu quá trình keo tụ ban đầu chưa tốt, tăng thêm Polymer chưa chắc giải quyết được vấn đề.

11. Bông càng to thì nước càng trong phải không?

Không hẳn.

Bông lớn là một dấu hiệu dễ quan sát nhưng không phải tiêu chí duy nhất.

Một bông rất lớn nhưng yếu có thể vỡ khi đi qua vùng khuấy, đường ống hoặc dòng chảy mạnh.

Ngược lại, bông nhỏ hơn nhưng chắc và lắng tốt vẫn có thể cho hiệu quả cao.

Cần đánh giá đồng thời:

• Kích thước bông.
• Độ chắc của bông.
• Tốc độ lắng.
• Độ trong của nước.
• Lượng bùn phát sinh.
• Khả năng tách cặn tại công đoạn phía sau.

12. Những sai lầm thường gặp khi nước sau keo tụ còn đục

• Thấy nước đục là tiếp tục tăng PAC.
• Không kiểm tra pH.
• Cho rằng dùng càng nhiều chất keo tụ càng tốt.
• Tăng Polymer theo cảm tính.
• Không kiểm tra điểm châm hóa chất.
• Bỏ qua điều kiện khuấy nhanh và khuấy chậm.
• Không kiểm tra bể lắng.
• Không xem xét sự thay đổi của nước đầu vào.
• Không thực hiện Jar-test khi hệ thống hoạt động bất thường.
• Chỉ nhìn kích thước bông mà không đánh giá nước sau lắng.

Cách phù hợp hơn là kiểm tra từng yếu tố theo thứ tự và chỉ thay đổi một số điều kiện có kiểm soát để đánh giá hiệu quả.

13. Checklist kiểm tra khi nước sau keo tụ vẫn đục

Khi gặp tình trạng này, có thể kiểm tra nhanh:

• pH có phù hợp không?
• Nguồn nước có thay đổi không?
• Liều PAC hiện tại bao nhiêu?
• Có khả năng thiếu hoặc quá liều không?
• Chất keo tụ đang dùng có phù hợp không?
• Điểm châm hóa chất có đúng không?
• Khuấy nhanh có đủ không?
• Khuấy tạo bông có quá mạnh không?
• Bông có bị vỡ không?
• Thời gian lắng có đủ không?
• Bùn có bị cuốn theo nước ra ngoài không?
• Đã thử Jar-test chưa?

Việc ghi lại dữ liệu trước và sau mỗi lần điều chỉnh giúp tìm nguyên nhân nhanh hơn so với thay đổi nhiều thông số cùng lúc.

14. Khi nào nên cân nhắc đổi loại PAC hoặc Polymer?

Có thể cân nhắc thử sản phẩm khác khi:

• Đã kiểm tra pH nhưng hiệu quả vẫn thấp.
• Đã thử nhiều mức liều hợp lý nhưng nước vẫn đục.
• Nguồn nước đầu vào đã thay đổi đáng kể.
• Bông hình thành kém dù điều kiện khuấy phù hợp.
• Polymer hiện tại không cải thiện tốc độ lắng.
• Chi phí tăng nhưng hiệu quả xử lý không tương ứng.

Tuy nhiên, không nên đổi toàn bộ hóa chất ngay trên hệ thống mà chưa thử mẫu.

Trước tiên nên so sánh bằng Jar-test hoặc thử nghiệm có kiểm soát.

Xem thêm: 5 sai lầm phổ biến khi mua hóa chất công nghiệp khiến doanh nghiệp tốn thêm chi phí.

15. Câu hỏi thường gặp

Vì sao nước sau keo tụ vẫn đục?

Nguyên nhân có thể do pH chưa phù hợp, thiếu hoặc quá liều PAC, chọn sai loại chất keo tụ, khuấy trộn chưa đúng, tạo bông kém, điều kiện lắng không tốt hoặc nguồn nước đã thay đổi.

Nước vẫn đục có nên tăng thêm PAC không?

Không nên tăng ngay theo cảm tính. Trước tiên cần kiểm tra pH, liều hiện tại, khả năng quá liều, đặc điểm bông và điều kiện khuấy, tạo bông, lắng.

Dùng quá nhiều PAC có làm nước đục hơn không?

Trong một số điều kiện, quá liều có thể làm hiệu quả keo tụ không cải thiện hoặc làm hệ keo trở nên khó xử lý hơn. Vì vậy cần xác định liều phù hợp bằng thử nghiệm.

Vì sao bông đã lớn nhưng nước sau lắng vẫn đục?

Có thể do bông yếu và bị vỡ, còn nhiều hạt nhỏ chưa được keo tụ, tải thủy lực quá cao, thời gian lắng chưa đủ hoặc bùn bị cuốn theo dòng nước ra ngoài.

Có nên tăng Polymer khi bông nhỏ không?

Không nên tăng ngay khi chưa kiểm tra nguyên nhân. Bông nhỏ còn có thể do pH, liều PAC, loại chất keo tụ, điều kiện khuấy hoặc sự thay đổi của nước đầu vào.

Jar-test có giúp xác định nguyên nhân nước còn đục không?

Có. Jar-test giúp so sánh các mức liều PAC, Polymer và điều kiện pH khác nhau trên cùng một mẫu nước để tìm phương án phù hợp hơn.

Kết bài

Nước sau keo tụ vẫn đục không đồng nghĩa chắc chắn với việc thiếu PAC. Nguyên nhân có thể nằm ở pH, thiếu hoặc quá liều hóa chất, chọn sản phẩm chưa phù hợp, điểm châm, điều kiện khuấy, quá trình tạo bông, bể lắng hoặc sự thay đổi của nước đầu vào.

Do đó, không nên liên tục tăng PAC hoặc Polymer theo cảm tính. Trước tiên, cần kiểm tra từng yếu tố và thực hiện Jar-test khi cần.

Mục tiêu không phải là sử dụng càng nhiều hóa chất càng tốt mà là tìm đúng loại, đúng liều và đúng điều kiện vận hành để đạt hiệu quả ổn định với chi phí hợp lý.

Quý khách cần mua PAC, Polymer hoặc các hóa chất xử lý nước công nghiệp khác, vui lòng liên hệ Châu An Chemical để được tư vấn theo đặc điểm nguồn nước và nhu cầu thực tế.